Augustów - Rondo „Solidarności” – Pomnik Ofiar Obławy Augustowskiej
Dla osób nie będących mieszkańcami Augustowa, upamiętnieniem ofiar Obławy dotychczas najbardziej charakterystycznym jest z pewnością pomnik wzniesiony na Rondzie „Solidarności”.

Jest to okazały, około pięciometrowej wysokości obiekt, złożony z granitowego, sześciennego cokołu z inskrypcją „Obława Augustowska + Lipiec 1945”, powtórzoną na czterech jego stronach oraz z umieszczonych na nim monumentalnych, odlanych w brązie dłoni, symbolicznie wydobywających się z ziemi, związanych drutem kolczastym i podnoszących ku niebu symbol Polski Walczącej. Autorką koncepcji pomnika jest artystka i architekt z Gdyni – Aleksandra Cwilewicz.

Nie jest to pomnik unikatowy – do tej pory w przestrzeni publicznej oglądać można trzy jego odsłony: pierwszy powstał w Suwałkach w 2018 r., augustowski był drugi i odsłonięty został rok później dnia 23 września, w roku 2020 poświęcono pomnik w Sokółce. Według zamysłu pomysłodawców ze Związku Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej 1945 Roku, na którego czele stał wówczas ks. Stanisław Wysocki (jeden z czołowych animatorów pamięci o Obławie, który stracił w niej ojca i dwie siostry), docelowo powstać miał jeszcze jeden obiekt – w Sejnach, co sprawiłoby, że niemal identyczne upamiętnienia znalazłyby się we wszystkich miastach powiatowych obszaru objętego w 1945 r. Obławą Augustowską (po polskiej stronie granicy).

Jak już wspomniano, augustowski pomnik umiejscowiony zostały na rondzie, będącym zwornikiem głównych szlaków komunikacyjnych przebiegających przez miasto. Analogicznie jest w przypadku pozostałych pomników i był to również zamysł pomysłodawców i twórców tej swoistej sieci upamiętnień. Taki stan rzeczy ma konsekwencje dla wyeksponowania, dostępności i czytelności obiektów – z jednej strony, są one bardzo dobrze widoczne dla wszystkich kierowców i pasażerów przemieszczających się drogami zbiegającymi się na rondach (w tym rzesz turystów), z drugiej jednak strony, można podejrzewać, że z racji na intensywność ruchu, większość potencjalnych odbiorców nie znajduje czasu na zadumanie się nad niesionym przez nie przesłaniem. Z tego samego powodu cierpi również dostępność – z samej natury ronda centralna jego część wyłączona jest z ruchu pieszego, a więc jest niedostępna również dla osób chcących potencjalnie oddać tam cześć ofiarom Obławy Augustowskiej. Miejsce, jego atmosfera, skomunikowanie, otoczenie (choć sam pomnik obsadzony jest obfitością kwiatów i innych roślin ozdobnych), zdecydowanie nie sprzyjają zadumie – wszystkie te kwestie zostały poświęcone na rzecz jednego czynnika – widzialności. Inicjatorzy i twórcy pomnika wyszli zapewne z założenia, że także i obiekty o tego typu cechach mogą odgrywać w przestrzeni publicznej istotną rolę symboliczną.

Opis miejsca

Pomnika Ofiar Obławy Augustowskiej na Rondzie „Solidarności” w zasadzie nie sposób ominąć lub nie zauważyć wjeżdżając do Augustowa, tak od południa, jak i od zachodu.