Augustów - Tablica upamiętniająca ofiary Obławy Augustowskiej
Historia tablicy upamiętniającej ofiary Obławy, zawieszonej na murze Bazyliki Mniejszej Najświętszego Serca Jezusowego w Augustowie, sięga co najmniej początku roku 2014, kiedy to z inicjatywą powstania jej pierwowzoru wyszedł o. Dariusz Cichor – paulin rodem z Augustowa.

Jego dziadek, Mieczysław Cichor, był jednym z setek uprowadzonych przez Sowietów, a następnie zaginionych bez wieści w lipcu 1945 r. Ów pierwowzór zawisł jednak nie w żadnej ze świątyń na ziemi augustowskiej, lecz w Sanktuarium Najświętszej Maryi Panny Częstochowskiej na Jasnej Górze – w religijnym, katolickim sercu Polski, w dniu Uroczystości Najświętszej Maryi Panny, Królowej Polski oraz w Święto Konstytucji 3 Maja roku 2014. Na to wydarzenie do Częstochowy przybyło wielu mieszkańców ziem dotkniętych 69 lat wcześniej tragedią Obławy, w tym przede wszystkim członkowie rodzin ofiar.

Wkrótce zrodziła się idea zawieszenia kopii tablicy z Jasnej Góry w Suwałkach, którą zrealizowano w 2015 r., a rok później, w Dzień Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej, kolejną kopię umieszczono w murach najważniejszej z katolickich świątyń Augustowa. Epitafium ufundowała Rada Miejska Augustowa, a poświęcenia dokonał biskup diecezji ełckiej ks. Jerzy Mazur – duchowny bardzo zaangażowany w upamiętnianie Obławy. Kolejne kopie tablicy jasnogórskiej zawisły także w kościołach w Sokółce w 2017 r. i w Lipsku w 2019 r.

Najlepsze intencje oraz zaangażowanie wielu osób dobrze znających materię historyczną, nie uchroniło pomysłodawców i wykonawców pierwowzoru oraz jego kolejnych kopii przed błędami merytorycznymi w treści inskrypcji – po pierwsze, wśród formacji odpowiedzialnych za Obławę wymieniono tam niesłusznie NKWD, po drugie, liczbę ofiar oszacowano na „około dwóch tysięcy”, podczas gdy dziś posługujemy się najczęściej udokumentowanymi liczbami – co najmniej 592 osoby, przy czym faktyczna liczba ofiar zamordowanych przez funkcjonariuszy sowieckiego kontrwywiadu wojskowego „Smiersz” wynosiła zapewne ok. 700, a ogólna liczba (w tym żołnierzy AKO poległych z bronią w ręku, podczas próby zatrzymania lub ucieczki z konwoju itp.) przypuszczalnie nie przekroczyła 800. Pamiętać należy jednak, że pierwsza tablica powstała w 2014 r., kiedy dokonywały się istotne przełomy w naszej wiedzy o Obławie Augustowskiej. Sprawia to, że jest ona świadectwem wciąż wówczas ułomnej wiedzy o tym wydarzeniu (z pokorą stwierdzić należy, że i dziś nie jest ona pełna) i powolnej recepcji nowych ustaleń dokonywanych przez specjalistów – korekty treści utrwalonych w brązie nie są zaś rzeczą łatwą.

Opis miejsca

Bazylika Mniejsza Najświętszego Serca Jezusowego zlokalizowana jest przy ul. Ks. Ignacego Skorupki 6, główne wejście do niej znajduje się jednak od strony ul. 3 Maja, zaledwie ok. 150 m od północno-wschodniego narożnika rynku. Po wejściu do kościoła i przejściu przez kruchtę, tablicę zobaczymy po prawej stronie – zawieszoną na ścianie nawy bocznej (zachodniej).