Giby - Mural poświęcony ofiarom Obławy Augustowskiej
Od czerwca 2021 r. Szkoła Podstawowa w Gibach nosi imię Ofiar Obławy Augustowskiej. Wcześniej, od 2015 r., imię to nosiło Gimnazjum w Gibach, mieszczące się w tym samym budynku, zlikwidowane w związku z reformą szkolnictwa w 2020 r. W roku 2022, na wschodniej ścianie przynależącej do placówki edukacyjnej hali widowiskowo-sportowej powstał mural upamiętniający zaginionych w lipcu 1945 r.

Inicjatorami przedsięwzięcia byli członkowie Stowarzyszenia Pamięci Łagierników Żołnierzy Armii Krajowej w Sejnach. Za koncepcję odpowiadała Barbara Kuklewicz z owego stowarzyszenia, która mówiła o nim: „Mural przedstawia losowo wybrane postaci ofiar Obławy Augustowskiej na tle lasu. Całość przepasana jest biało-czerwoną wstęgą. Las nie jest tu przypadkowy, ponieważ to właśnie tam wywożono ofiary. To miejsce, gdzie ci ludzi tracili swoje życie”.

Wizja puszczy naszkicowana w tej krótkiej wypowiedzi wydaje się przesadnie pesymistyczna. Pamiętać należy, że ten sam las dawał partyzantom schronienie przez sześć lat wojny. Owego pesymizmu nie widać zresztą na samym muralu, który obrazuje puszczę w dość ostrych światłocieniach i żywych kolorach, nie budzących raczej negatywnych skojarzeń i emocji.

Zgodnie ze słowami autorki koncepcji, las jest jednak tylko tłem dla portretowych, ujętych w medalionach przedstawień ofiar Obławy. Początkowo było ich osiem: Michał Wołąsewicz, Józef Luto, Zyta Kucharzewska, Wacław Laskowski, Stanisław Niemkiewicz, Stanisław Żabicki, Józef Kuklewicz, Stanisław Marcinkiewicz. Wszystkie utrzymane w jednorodnej kolorystyce odcieni szarości i nie podpisane z imienia i nazwiska, co z pewnością było zabiegiem celowym. Medaliony umieszczono w dolnej części muralu w dwóch rzędach (po cztery) rozdzielonych białoczerwoną wstęgą z napisem: „Obława Augustowska 1945”.

W krótkim czasie po odsłonięciu muralu (jeszcze w tym samym roku) został on powiększony. Na części ściany łącznika umożliwiającego komunikację między szkołą a halą, domalowano dwa kolejne medaliony z portretami: Antoniego Paszkiewicza (u góry) i Czesława Krajczmana (u dołu). Mural wykonali artyści z pracowni Wypiszwymaluj z Olsztyna.

 

Opis miejsca

Szkoła wraz z halą sportowo-widowiskową nosi adres Giby 75. Aby do nich dotrzeć, należy zjechać z drogi krajowej nr 16 w jedną z odchodzących po stronie zachodniej dwóch gibiańskich ulic. Nie mają one nazw. Jeśli jadąc od strony Augustowa skręcimy w pierwszą z napotkanych (trafimy na nią po przejechaniu ok. 800 m od znaku „Giby”), do celu dotrzemy po przejechaniu ok. 200 m. Jadąc od strony Sejn trafimy najpierw na drugą z ulic. Ta oznakowana jest jako trasa na Pogorzelec. Jeśli w nią skręcimy, na kolejnym skrzyżowaniu (po przejechaniu ok. 200 m od szosy), musimy skręcić w lewo. Do szkoły dotrzemy po przebyciu kolejnych 200 m. Hala wraz z muralem jest dobrze widoczna z drogi, choć częściowo chowa się za budynkiem szkoły. Oba połączone ze sobą gmachy znajdują się po zachodniej stronie ulicy. Między drogą a halą wytyczono niewielki placyk, na którym stoi głaz upamiętniający powstańców sejneńskich oraz maszt na flagę państwową.